โรคสมาธิสั้น (Attention-deficit/hyperactivity disorder: ADHD)
โรคสมาธิสั้น
(Attention-deficit/hyperactivity disorder: ADHD) คือกลุ่มอาการที่เกิดพบได้มากในเด็กวัยเรียนโดยพบได้ร้อยละ 5 ของเด็กวัยเรียน ซึ่งเกิดจากความผิดปกติของสมองส่งผลเป็นพฤติกรรมซน อยู่ไม่นิ่ง อารมณ์ขึ้นได้ง่าย กระทบต่อการเรียนเนื่องจากขาดสมาธิ เด็กสมาธิสั้นประมาณร้อยละ 30 จะหายได้เมื่อโตผ่านพ้นช่วงวัยรุ่น แต่จะมีอีกร้อยละ 30 ที่อาการไม่ดีจนไปถึงวัยผู้ใหญ่เนื่องจากตอนเด็กไม่ได้รับการรักษาอย่างถูกต้องทำให้อาการแย่ลง มีปัญหาด้านอื่นตามมา
ปัจจัยที่ทำให้เกิดโรคสมาธิสั้น
- ปัจจัยจากพันธุกรรม: โรคสมาธิสั้นมีการสืบทอดทางพันธุกรรมได้สูงถึงร้อยละ 76
- ปัจจัยทางชีวภาพ: มีการศึกษาพบว่าผู้ป่วยกลุ่มสมาธิสั้นจะมีการทำงานของโดพามีนบริเวณสมองส่วนหน้าและการทำงานของ noradrenaline ลดลง, เด็กคลอดก่อนกำหนด, ทารกแรกคลอดน้ำหนักตัวน้อย
- ปัจจัยการเลี้ยงดูและสิ่งแวดล้อม: มารดาสูบบุหรี่ขณะตั้งครรภ์ มีการเลี้ยงดูไม่เหมาะสม ให้ดูโทรทัศน์ เลี้ยงดูแบบตามใจมากเกินไป
อาการแบบนี้อาจเป็นสมาธิสั้น
- อาการขาดสมาธิ (Inattention) วอกแวก ขาดความตั้งใจและสมาธิจดจ่อในการทำงาน มักจะทำงานไม่เสร็จ เหม่อลอย ขาดความรอบคอบ หากคุณครูสั่งงานเด็กมักจะลืม ทำไม่ครบหรือทำผิดคำสั่ง
- อาการซน (Hyperactivity) เด็กจะมีอาการซน อยู่ไม่นิ่ง ยุกยิกไปมา มือเท้าอยู่ไม่สุข ชอบปีนป่าย เล่นแรง เสียงดัง ไม่ค่อยระมัดระวังจนเกิดอุบัติเหตุได้ง่าย
- อาการหุนหันพลันแล่น (Impulsivity) เด็กจะวู่วาม ใจร้อน ขาดความระมัดระวัง อยากได้อะไรต้องได้ทันที ชอบพูดแทรกผู้อื่น พูดโพล่งโดยไม่ขออนุญาตหรือรอจังหวะที่เหมาะสม
ความคล้ายที่แตกต่าง
เด็กที่มีอาการออทิสติกและสมาธิสั้นอาจมีบางพฤติกรรมคล้ายกันไม่ว่าจะเป็น อยู่ไม่นิ่งวิ่งไปมา เล่นกับเพื่อนไม่ได้ ภาษาล่าช้า แต่รายละเอียดของพฤติกรรมที่เป็นปัญหานั้นมีความแตกต่างกัน
อาการอยู่ไม่นิ่ง วิ่งไปมา ในกลุ่มเด็กออทิสติกจะพบได้เนื่องจากเป็นพฤติกรรมแสวงหาวิ่งเร้าที่ยังขาดหายไป อาจพบว่าวิ่งไปมาไม่มีจุดหมาย วิ่งไปทำอะไรบางอย่างซ้ำๆ รูปแบบเดิม ในขณะที่เด็กสมาธิสั้น อยู่ไม่นิ่ง มักจะวิ่งไปเล่นสิ่งที่ตนเองสนใจ วิ่งไปเล่นสิ่งนั้นที สิ่งนี้ทีสลับไปมา
มีปัญหาการเล่นกับเพื่อน ทักษะสังคม ในกลุ่มเด็กออทิสติกจะมีปัญหาเรื่องการเล่นอย่างมากเนื่องจากเด็กไม่รู้วิธีการเล่น ขาดการสร้างปฏิสัมพันธ์กับเพื่อนในวัยเดียวกัน อ่านภาษาท่าทางหรือสีหน้าของอีกฝ่ายได้น้อย ในขณะที่เด็กสมาธิสั้นจะเข้ากับเพื่อนในช่วงแรกได้แต่มักจะมีปัญหาการอดทนรอคอย ละเมิดกฎกติกาที่เกมกำหนด เล่นแล้วไม่ยอมรับการแพ้ จึงทำให้เล่นกับเพื่อนได้ยาก
ทักษะภาษาที่ล่าช้า เด็กออทิสติกมักมีปัญหาว่าภาษาล่าช้าตั้งแต่เด็ก จึงทำให้ติดขัดตามมาในพัฒนาการขั้นต่อไปในเด็กออทิสติกที่ไม่รุนแรงจะสามารถสื่อสารได้ให้เข้าใจแต่จะขาดรายละเอียด การเล่าเรื่องให้เป็นลำดับ การเข้าใจอารมณ์ แต่ในเด็กสมาธิสั้นจะสามารถพูดโต้ตอบได้ บางคนมีทักษะภาษาที่ดี ชอบเจรจาต่อรอง สามารถพบปัญหาการพูดไม่ชัดได้ในเด็กกลุ่มนี้ร่วมด้วย
ทั้งนี้ทั้งนั้นโรคออทิสติกและโรคสมาธิสั้นสามารถเกิดขึ้นร่วมกันหรือเป็นเพียงอย่างใดอย่างหนึ่งขึ้นอยู่กับการวินิจฉัยของแพทย์ผู้ตรวจประเมิน ดังนั้นหากพฤติกรรมของลูกกระทบชีวิตประจำวันเช่น การรับประทานอาหาร ใส่เสื้อผ้า การนอนหลับ กระทบกับการเล่นเช่น มีปัญหาการเล่นกับเพื่อน เล่นแรงเกินไป ยอมแพ้ไม่ได้ กระทบกับการเรียน ทำงานไม่เสร็จตามกำหนด อยู่ในห้องไม่ได้รบกวนผู้อื่น เหม่อลอยขณะครูสอน ควรรีบมาพบแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัย เฝ้าระวังอาการที่สำคัญ ร่วมกับการฝึกกิจกรรมบำบัดและแก้ไขการพูดตามปัญหาและความต้องการของเด็กแต่ละคนเพื่อเสริมสร้างคุณภาพชีวิตที่ดีของเด็กในดียิ่งขึ้นค่ะ
กบ.1123
