เปลี่ยนพ่อแม่เป็นผู้บำบัด หัวใจสำคัญเริ่มต้นที่บ้าน

Highlight

• เด็กใช้เวลาอยู่ที่บ้านมากกว่าห้องบำบัด พ่อแม่จึงเป็นหัวใจสำคัญของลูก
• พ่อแม่แบบนี้ กระตุ้นพัฒนาการลูกได้ดีแน่นอน
• เล่นอะไรดีให้ลูกมีพัฒนาการ

เมื่อลูกได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นออทิสติกหรือมีปัญหาพัฒนาการที่ล่าช้ากว่าวัย แน่นอนว่าการฝึกกระตุ้นพัฒนาการมีส่วนสำคัญอย่างมากที่จะช่วยให้เด็กสามารถมีพัฒนาการที่สมวัย ใกล้เคียงเพื่อนวัยเดียวกัน และสามารถใช้ชีวิตร่วมกับผู้อื่นได้ตามปกติ ในปัจจุบันมีเด็กออทิสติกมากขึ้นทำให้คิวการเข้ารับการกระตุ้นพัฒนาการกับนักกิจกรรมบำบัดและนักแก้ไขการพูดในโรงพยาบาลรัฐส่วนใหญ่มักมีช่วงเวลารอคอยนาน การมาคลินิกกระตุ้นพัฒนาการนอกโรงพยาบาลถือเป็นอีกทางเลือกหนึ่งที่ทำให้เด็กออทิสติกได้รับการกระตุ้นพัฒนาการในช่วงเวลาที่เหมาะสมและเด็กจะพัฒนาได้ดีมากขึ้นหากได้รับการกระตุ้นพัฒนาการอย่างสม่ำเสมอจากคุณพ่อคุณแม่

เพราะอะไรพ่อแม่จึงสำคัญกับการกระตุ้นพัฒนาการ

เด็กออทิสติกที่เข้ารับการกระตุ้นพัฒนาการกับนักกิจกรรมบำบัดหรือนักแก้ไขการพูดใช้เวลา 30 นาที – 2 ชั่วโมงในแต่ละครั้งและความถี่แปรเปลี่ยนไปตามแต่ละครอบครัว แต่ใน 1 วันมี 24 ชั่วโมง เวลาที่นอกเหนือจากการฝึกกับนักกิจกรรมบำบัดและนักแก้ไขการพูดนั้น หากปล่อยเวลาให้เสียไปเราอาจมานั่งเสียใจในอนาคต ดังนั้นคุณพ่อคุณแม่หรือผู้ดูแลหลักมีบทบาทสำคัญอย่างมากที่จะคอยฝึกฝนและกระตุ้นพัฒนาการของเด็กให้มีความต่อเนื่อง ก่อนที่เราจะไปเริ่มต้นทำกิจกรรมกระตุ้นพัฒนาการกับเด็กๆ ครูหนูดีอยากชวนคุณพ่อคุณแม่มาทบทวนสักนิดว่าเรามีลักษณะดังกล่าวแล้วหรือยัง

• คุณพ่อคุณแม่มีสายสัมพันธ์ที่ดีกับเด็ก: สายสัมพันธ์ที่คุณพ่อคุณแม่มีกับเด็กเริ่มต้นได้ตั้งแต่เด็กอยู่ในท้อง หากครอบครัวมีสายสัมพันธ์เชื่องโยงกันเป็นอย่างดี เด็กๆ จะมีความไว้วางใจ เชื่อใจและพร้อมรับฟังการสอน ให้ความร่วมมือในการทำกิจกรรมได้ดี
• คุณพ่อคุณแม่ได้ใช้เวลาอยู่ร่วมกันกับเด็กๆ : เวลาที่ใช้ร่วมกันเป็นโอกาสทองที่ทำให้เด็กเกิดการเรียนรู้อย่างสม่ำเสมอ ได้ลงมือทำในสถานการณ์จริงหรือสิ่งแวดล้อมจริง ในแต่ละบ้านเวลาที่มีอาจไม่เท่ากันหากเราจัดสรรให้ดีเวลาที่มีร่วมกันสามารถแปรเปลี่ยนเป็นเวลาคุณภาพที่ช่วยกระตุ้นพัฒนาการลูกได้
• คุณพ่อคุณแม่เข้าใจในตัวเด็กและสิ่งแวดล้อม : เด็กออทิสติกแต่ละคนมีความเฉพาะตัวที่ไม่เหมือนใคร หากคุณพ่อคุณแม่มีความเข้าใจในตัวโรคออทิสติก เข้าใจในธรรมชาติที่ติดตัวเด็กมา เราจะคาดหวังในความสามารถของเขาได้ใกล้เคียงกับความจริงส่งผลให้ความเครียดของผู้ปกครองและเด็กลดลง พร้อมรับมือกับสถานการณ์ต่างๆ ที่จะผ่านเข้ามาด้วยความเข้าใจ
• คุณพ่อคุณแม่มีความสม่ำเสมอและมั่นคง : เด็กออทิสติกอาจมีความอ่อนไหว อารมณ์แปรเปลี่ยนไว ถูกเร้าจากสิ่งแวดล้อมได้ง่าย หากผู้ปกครองมีความสม่ำเสมอและมั่นคงเด็กจะรู้สึกปลอดภัย ไว้วางใจและรู้ว่าหน้าที่ของตนต้องทำอะไร นำไปสู่การสร้างวินัยในชีวิตประจำวัน

หากคุณพ่อคุณแม่พร้อมที่จะกระตุ้นพัฒนาการลูกอย่างต่อเนื่องที่บ้าน ครูหนูดีมีแนวทางการจัดกิจกรรมที่ช่วยส่งเสริมพัฒนาการในแบบฉบับที่นักกิจกรรมบำบัดและนักแก้ไขการพูดคิดมาแล้วว่าทำง่าย ทำได้ที่บ้าน มาดูกันค่ะ

กิจกรรมฝึกพูด ที่นักแก้ไขการพูดว่า Good

1. เล่นจ๊ะเอ๋: การเล่นจ๊ะเอ๋จะช่วยกระตุ้นมองหน้าสบตา เนื่องจากเสียงที่ดูน่าตื่นเต้น การคาดเดาจังหวะได้ยากจะทำให้เด็กมีความสนใจ เพิ่มปฏิสัมพันธ์กับคุณพ่อคุณแม่ ยิ้ม หัวเราะหรือโต้ตอบกลับมาทำให้เราสามารถเพิ่มวงรอบการสื่อสาร ชวนผลัดกันแอบและจ๊ะเอ๋
2. เป่าฟองสบู่ (Bubble): กิจกรรมนี้หากเด็กเป็นคนเป่าเองจะช่วยกระตุ้นการใช้กล้ามเนื้อปากเตรียมพร้อมการพูด หากในช่วงแรกที่เด็กยังเป่าไม่ได้แนะนำคุณพ่อคุณแม่เป่าให้ทีละนิด กระตุ้นความสนใจให้เด็กเกิดความอยากได้และช่วยกระตุ้นเพิ่มคำระหว่างเล่นได้เช่น เปิด ปิด เป่า จุ่ม ใหญ่ เยอะ เย้ หมด
3. เล่นสมมุติ: เด็กออทิสติกจะมีปัญหาด้านการเล่น มักขาดไอเดียในการเล่น จะเล่นซ้ำๆ เล่นของเดิมหรือเล่นแบบเดิมเช่นนำมาเรียง นำมาหมุน การเล่นสมมุติสามารถดึงเอามาจากกิจวัตรประจำวันที่คุ้นเคยได้เลยเช่น พาตุ๊กตาไปอาบน้ำ กินข้าว ทำกับข้าว หากเด็กที่พอสื่อสารได้คุณพ่อคุณแม่สามารถใส่คำศัพท์เพิ่มเข้าไป หรือเพิ่มเหตุการณ์เพื่อขยายความคิดและฝึกแก้ไขปัญหา 

กิจกรรมบำบัดฉบับย่อ พ่อแม่พาเล่น

1. ส่งเสริมการเคลื่อนไหวและการบูรณาการประสาทความรู้สึก: คุณพ่อคุณแม่อาจสร้างฐานอุปสรรคในบ้านง่ายๆ เช่น เดินไต่เส้นเทปบนพื้น กระโดดข้ามสิ่งกีดขวาง หรือนำเอาเก้าอี้ หมอนข้าง มาทำเป็นฐานให้เด็กได้ผจญภัยทำภารกิจให้สำเร็จ หรือในเด็กโตอาจชวนออกกำลังกายตามคลิปออนไลน์ เล่นกีฬากับคุณพ่อคุณแม่ หรือสามารถหาไอเดียการเล่นเพิ่มเติมได้ที่ บทความชวนลูกเล่นอะไรดี
2. ฝึกสหสัมพันธ์ตาและมือและกล้ามเนื้อมัดเล็ก: กิจกรรมที่มีการกะระยะ ใช้ร่างกาย มือ ตาให้สัมพันธ์กันต้องอาศัยความสนใจจดจ่อ การทรงท่าของร่างกายจึงจะทำกิจกรรมเหล่านี้ได้ดี ตัวอย่างกิจกรรม เล่นเกมตีลูกโป่ง โยนบอลให้โดนแต้มคะแนน ร้อยลูกปัด รวมไปถึงกิจกรรมที่ใช้กล้ามเนื้อมือเช่น ดินน้ำมัน ไม้หนีบผ้า 
3. ฝึกการเล่นเกมกลุ่ม: ในเด็กออทิสติกจะมีข้อจำกัดด้านการเข้าสังคม คุณพ่อคุณแม่สามารถชวนเด็กเล่นเกมแบบกลุ่มเพื่อจำลองสถานการณ์การเล่นเช่น การรอคอยเล่นสลับตากัน การผลัดกันทำตามกติกาที่กำหนด หรือเป็นเกมที่อาศัยการช่วยเหลือซึ่งกันและกันจะสามารถส่งเสริมทักษะสังคม เตรียมความพร้อมก่อนที่เด็กจะออกไปเจอเพื่อนๆ
4. ฝึกการช่วยเหลือตนเองตามวัย: เด็กๆ ควรได้รับโอกาสให้ได้ช่วยเหลือตนเองตามวัย คุณพ่อคุณแม่คอยดูแลและสนับสนุนให้เด็กสามารถทำได้เอง ในเด็กโตทักษะการทำงานบ้านมีความสำคัญต่อทักษะสมองส่วนหน้า (Executive Function) ในการวางแผนและจัดการงานให้สำเร็จได้

ทั้งนี้เด็กๆ ควรได้รับการกระตุ้นพัฒนาการจากนักกิจกรรมบำบัดและนักแก้ไขการพูดอย่างสม่ำเสมอเพื่อปรับให้กิจกรรมนั้นมีความท้าทายความสามารถอย่างเหมาะสมเพื่อดึงเอาศักยภาพของเด็กๆ ออกมาและคุณพ่อคุณแม่นำการบ้านที่ได้ในแต่ละครั้งกลับไปฝึกที่บ้านเพื่อผลลัพธ์ที่ดีขึ้น เพราะเด็กออทิสติกมีความหลากหลายในแต่ละบุคคล การออกแบบกิจกรรมการรักษาให้เหมาะกับตัวบุคคลนั้นย่อมเป็นสิ่งที่ดีต่อพัฒนาการเด็ก เซ้นเซ สหคลินิกพร้อมที่จะดูแลเด็กๆ ให้มีพัฒนาการที่ดีและเป็นกำลังสำคัญที่จะทำให้คุณพ่อคุณแม่มีพลังและมีส่วนร่วมที่จะฝึกกระตุ้นพัฒนาการลูกพร้อมที่จะเติบโตไปด้วยกันนะคะ